An Nhiên Safety

Kiểm định dây đai an toàn là điều kiện tiên quyết trước khi người lao động làm việc trên cao. Một bộ dây đai có thể còn mới về hình thức nhưng vẫn không còn phù hợp nếu đã lão hóa vật liệu, từng chịu tải va đập, mất tem nhãn hoặc bảo quản sai cách. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ dừng ở kiểm tra cảm quan, mà cần triển khai kiểm định dây đai an toàn theo đúng quy trình, đối chiếu thông số kỹ thuật dây đai an toàn và áp dụng thử tải trọng dây an toàn khi cần thiết. Trong bài viết này, An Nhiên Safety sẽ hướng dẫn đầy đủ quy trình kiểm tra, thử tải trọng dây an toàn, tiêu chí loại bỏ và cách bảo quản thiết bị.

Kiểm định dây đai an toàn là gì?

Kiểm định dây đai an toàn là quá trình đánh giá tổng thể chất lượng, độ an toàn và khả năng tiếp tục sử dụng của dây đai trước khi đưa vào làm việc hoặc cấp phát lại, bao gồm kiểm tra ngoại quan, đối chiếu tiêu chuẩn kỹ thuật, rà soát hồ sơ truy xuất và thực hiện phép thử phù hợp để xác nhận khả năng chịu lực của thiết bị.[1]

Quy trình kiểm định dây đai an toàn

Một quy trình kiểm định dây đai an toàn hiệu quả cần vừa chặt chẽ về kỹ thuật, vừa dễ áp dụng trong thực tế quản lý PPE.

Bước 1: Chuẩn bị và kiểm tra hồ sơ

Bước đầu tiên là xác minh hồ sơ truy xuất và tình trạng pháp lý của thiết bị. Người kiểm định cần rà soát hồ sơ nhà sản xuất, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, chứng nhận hợp quy hoặc tài liệu tương đương nếu có.Tiếp theo là kiểm tra serial, model, ngày sản xuất và ngày đưa vào sử dụng. Những thông tin này là dữ liệu nền để phục vụ kiểm định, kiểm tra và quản lý vòng đời thiết bị.

Ngoài nhận diện sản phẩm, cần ghi nhận lịch sử sử dụng. Dây đai đã từng bắt rơi chưa, từng làm việc trong môi trường hóa chất hay chưa, có thường xuyên phơi ngoài trời nắng gắt không, có tiếp xúc khu vực hàn cắt, nguồn nhiệt hoặc hơi muối biển không.

Bước 2: Kiểm tra ngoại quan

Sau phần hồ sơ là bước kiểm tra ngoại quan, tức đánh giá trực tiếp tình trạng bên ngoài của dây đai. Người kiểm định cần quan sát toàn bộ các điểm ngoại quan sau:

• Bộ chiều dài dây để phát hiện các dấu hiệu như sờn, rách, xù lông, thủng, mòn cạnh hoặc biến dạng do kéo giãn. Những vị trí dây bị giòn, cứng, bạc màu hoặc đổi màu bất thường phải được xem xét kỹ.[2]

• Tiếp theo là đường may chịu lực. Nếu phát hiện đứt chỉ, tuột chỉ, xô lệch, cháy cứng hoặc biến dạng ở vùng may chịu tải, thiết bị phải được đánh giá là có rủi ro cao.[2]

• Đệm lưng và đệm vai cũng cần kiểm tra, đặc biệt với các mẫu dây đai an toàn toàn thân dùng liên tục nhiều giờ. Nếu phần đệm bị rách, xẹp hoặc tách khỏi vùng dây mang tải, không chỉ làm giảm sự thoải mái mà còn ảnh hưởng đến cách phân bố lực lên cơ thể khi có sự cố rơi ngã.[2]

• Cuối cùng là tem nhãn. Nhãn sản phẩm phải còn nguyên vẹn, đọc được model, serial, cảnh báo, tiêu chuẩn áp dụng và các thông tin liên quan.[2]

Bước 3: Kiểm tra phần kim loại và cơ cấu khóa

Nếu dây đai là phần chịu tải mềm, thì cụm kim loại và cơ cấu khóa là nhóm chi tiết chịu tải cứng, giữ vai trò trực tiếp trong việc kết nối người lao động với hệ thống neo. Người kiểm định cần đánh giá tất cả móc kết nối, D-ring, tăng đơ, khóa ngực, khóa bụng và các chi tiết kim loại khác để phát hiện nứt, cong, méo, biến dạng hoặc rỉ sét nặng.

Cơ cấu khóa cũng phải được kiểm tra theo nguyên lý tự đóng và tự khóa. Móc và carabiner phải đóng kín sau khi thao tác, lò xo phải hồi tốt, chốt phải ăn khớp hoàn toàn và toàn bộ chuyển động phải trơn tru.

Bước 4: Kiểm tra dây giảm sốc

Người kiểm định cần xem kỹ phần vỏ bảo vệ của bộ giảm sốc để phát hiện bung rách, kéo giãn, xộc xệch hoặc biến dạng. Với nhiều thiết kế hiện nay, bộ giảm xóc có đường chỉ báo hiệu hoặc cấu trúc xé để hấp thụ lực. Nếu phần chỉ này đã kích hoạt, hoặc bộ giảm sốc có dấu hiệu đã bung ra, thì thiết bị không còn được phép tiếp tục sử dụng.[3]

Bước 5: Thử nghiệm chịu lực và thử tải trọng dây an toàn

Phần thử tĩnh thường được thực hiện bằng cách treo tải theo yêu cầu của bài test hoặc tiêu chuẩn áp dụng. Ví dụ như treo tải khoảng 250 kg trong 5 phút để quan sát xem hệ thống dây, móc và khóa có bị đứt, tuột hoặc biến dạng hay không.

Bên cạnh thử tĩnh là thử động, tức mô phỏng tình huống chịu lực xung kích như khi xảy ra rơi ngã. Mục tiêu của bước này là đánh giá phản ứng của toàn bộ hệ thống dây, móc, khóa, điểm kết nối và nếu có thì cả bộ giảm sốc. Đây là bước thể hiện rõ sự khác biệt giữa một thiết bị “trông còn tốt” và một thiết bị “thực sự còn đủ năng lực làm việc”.

Bước 6: Đánh giá đạt hoặc không đạt, ghi nhận kết quả và dán tem

Sau khi hoàn tất các bước kiểm tra và thử nghiệm, người kiểm định sẽ tổng hợp kết quả để đưa ra kết luận cuối cùng. Thiết bị chỉ được xem là đạt khi toàn bộ hạng mục kiểm tra đều đáp ứng yêu cầu và không có dấu hiệu hư hỏng ảnh hưởng tới khả năng chịu lực hoặc độ an toàn sử dụng.

Kết quả kiểm định cần được ghi nhận rõ ràng theo hai trạng thái: đạt hoặc không đạt. Với thiết bị đạt, doanh nghiệp nên dán tem kiểm định, cập nhật nhật ký quản lý PPE và lưu biên bản có chữ ký của người thực hiện, người giám sát hoặc đại diện các bên liên quan. Trong trường hợp thuộc quy trình kiểm định chính thức, thiết bị có thể đi kèm giấy chứng nhận hoặc tài liệu xác nhận phù hợp để phục vụ nghiệm thu, kiểm tra và thanh tra.[4]

Cách bảo quản, vệ sinh và lưu kho để không bị giảm chất lượng

Bảo quản đúng cách

Dây đai nên được treo trên móc ở nơi khô ráo, sạch và thoáng. Không nên để dưới sàn gần vật sắc, chân giáo, cạnh thép hoặc khu vực dễ bị dầu mỡ bám bẩn. Thiết bị cũng cần tránh ánh nắng trực tiếp kéo dài, nguồn nhiệt cao, tia lửa hàn và khu vực có hóa chất ăn mòn. Đây là những yếu tố làm suy giảm sợi dây đai, làm lão hóa đệm và thúc đẩy ăn mòn cụm kim loại.

Vệ sinh đúng cách

Khi cần làm sạch, nên dùng nước ấm và xà phòng nhẹ, kết hợp bàn chải mềm chà dọc theo chiều dây. Sau đó để thiết bị khô tự nhiên trong bóng râm, nơi thông thoáng. Không nên dùng thuốc tẩy, dung môi mạnh, hóa chất công nghiệp, không giặt máy và không sấy nhiệt cao. Những tác nhân này có thể phá vỡ cấu trúc sợi tổng hợp và làm giảm cường lực mà mắt thường khó nhận biết.

Lưu kho lâu thì khi nào cần kiểm định lại

Với những dây đai cất kho thời gian dài, đặc biệt từ khoảng hơn 6 tháng trở lên mà chưa sử dụng, doanh nghiệp nên thực hiện đánh giá lại trước khi cấp phát. Việc này đặc biệt cần thiết nếu điều kiện kho không ổn định về nhiệt độ, độ ẩm hoặc thiết bị có nguy cơ tiếp xúc bụi, hơi hóa chất hay ánh sáng. [5]

Trả lời nhanh về kiểm định dây đai an toàn

• Dây còn mới nhưng mất tem có dùng được không?

  Không nên tiếp tục sử dụng nếu không thể truy xuất được model, serial, tiêu chuẩn và hồ sơ liên quan. Một thiết bị nhìn còn mới nhưng mất nhãn vẫn có thể bị loại trong kiểm tra vì không chứng minh được nguồn gốc và tình trạng kỹ thuật.

• Dây bị dính sơn, dầu hoặc axit xử lý sao?

  Nếu chỉ là bụi bẩn hoặc vết bám nhẹ, có thể vệ sinh bằng nước ấm và xà phòng nhẹ. Nhưng nếu dây đã tiếp xúc hóa chất ăn mòn, dung môi mạnh hoặc có dấu hiệu đổi màu, giòn cứng, bề mặt bị ăn, doanh nghiệp nên loại bỏ thiết bị thay vì cố làm sạch để dùng tiếp.

• Dây bị giật mạnh nhưng không rơi ngã có cần loại không?

  Nếu có dấu hiệu shock absorber đã kích hoạt, dây đai bị kéo giãn bất thường hoặc thiết bị đã chịu một lực giật đáng kể, cần xem xét loại bỏ và đánh giá lại. Trong an toàn lao động, tác động va đập không nhất thiết phải đi kèm một vụ rơi hoàn chỉnh mới gây hỏng thiết bị.

Kết luận

Tóm lại, kiểm định dây đai an toàn chỉ thực sự hiệu quả khi doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình, đúng tiêu chí loại bỏ và đúng cách lưu trữ hồ sơ kỹ thuật. Với vai trò đơn vị cung cấp trang bị bảo hộ lao động và giải pháp PPE đa ngành, An Nhiên Safety không chỉ tập trung vào cung cấp sản phẩm đúng nhu cầu mà còn hướng tới chuẩn hóa quản lý thiết bị chống rơi. Nếu cần, doanh nghiệp nên xây dựng checklist, biên bản kiểm định và kế hoạch thay thế định kỳ để bảo đảm an toàn bền vững trong vận hành.

Tài liệu tham khảo

• Occupational Safety and Health Administration. (n.d.). 1926 Subpart M App C - Personal Fall Arrest Systems - Non-Mandatory Guidelines for Complying with 1926.502(d). Occupational Safety and Health Administration. https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1926/1926SubpartMAppC

• Mazzella Companies. (n.d.). How to Perform a Fall Protection Harness Inspection. Mazzella Companies. https://www.mazzellacompanies.com/learning-center/how-to-perform-harness-inspections/

• Occupational Safety and Health Administration. (n.d.). Lifeline/Harness Inspection Guide. Occupational Safety and Health Administration. https://www.osha.gov/sites/default/files/2018-12/fy15_sh-27664-sh5_Lifeline_Harness_Inspection_Guide.pdf

• Weeklysafety.com. (n.d.). Harness Safety Checks: Inspection Tips and Best Practices. Weeklysafety.com. https://weeklysafety.com/blog/body-harness-inspections

• American Society of Safety Professionals. (2021, 14 Tháng 6). What the Updated Z359.11 Standard Means for Full Body Harnesses. ASSP. https://www.assp.org/news-and-articles/what-the-updated-z359.11-standard-means-for-full-body-harnesses