An Nhiên Safety

Làm việc từ độ cao 2m trở lên luôn tiềm ẩn nguy cơ ngã cao, vật rơi, trượt ngã và chấn thương nghiêm trọng nếu không được trang bị đúng thiết bị an toàn trên cao. Để kiểm soát rủi ro, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ trang thiết bị an toàn khi làm việc trên cao như lan can, lưới an toàn, sàn thao tác, giàn giáo, thang an toàn và hệ thống chống rơi cá nhân PFAS. Bài viết này, An Nhiên Safety sẽ giúp bạn hiểu rõ danh sách thiết bị bắt buộc khi làm việc trên cao từ 2m 

Quy định pháp lý về trang bị thiết bị an toàn khi làm việc trên cao

QCVN 18:2021/BXD quy định gì về làm việc trên cao?

QCVN 18:2021/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng, ban hành theo Thông tư 16/2021/TT-BXD. Theo quy chuẩn này, làm việc trên cao được hiểu là công việc có nguy cơ người lao động rơi xuống mặt sàn, mặt đất, đáy hố hoặc kết cấu bên dưới; mốc từ 2m trở lên là ngưỡng cần kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt.[1]

Tại mép mái, mép sàn, lỗ mở, hố sâu, giàn giáo, sàn treo hoặc mái dốc, doanh nghiệp phải ưu tiên biện pháp bảo vệ tập thể như:[2]

• Lan can an toàn, tấm chặn chân.[2]
• Sàn thao tác, lưới an toàn.[2]
• Rào chắn, biển cảnh báo, kiểm soát vùng vật rơi.[2]

Khi không thể lắp đầy đủ biện pháp tập thể, người lao động phải dùng hệ thống chống rơi cá nhân gồm dây đai toàn thân, dây chống sốc hoặc SRL và điểm neo an toàn.

TCVN 5308:1991 và yêu cầu kỹ thuật an toàn trong xây dựng

TCVN 5308:1991 quy định các yêu cầu thực hành về giàn giáo, thang, sàn thao tác, lối đi và trang thiết bị an toàn khi làm việc trên cao.[3]

Nguyên tắc quan trọng: khi làm việc từ 2m trở lên, nếu không có sàn thao tác và lan can bảo vệ, công nhân phải được trang bị dây an toàn. Với giàn giáo, nền lắp dựng phải chắc chắn, ổn định; không kê chân giáo bằng gạch đá, gỗ mục hoặc vật liệu dễ vỡ để tránh sụt lún, mất ổn định và sập đổ.

Danh sách thiết bị an toàn trên cao bắt buộc từ độ cao 2m

Để đáp ứng đúng nhu cầu tìm kiếm “làm việc trên cao cần những gì”, có thể chia trang thiết bị an toàn khi làm việc trên cao thành bốn nhóm chính. Mỗi nhóm có vai trò riêng và không nên thay thế lẫn nhau tùy tiện.[2]

Hệ thống chống rơi cá nhân PFAS?

PFAS là viết tắt của Personal Fall Arrest System, có thể hiểu đơn giản là hệ thống chống rơi cá nhân. Một hệ thống PFAS đầy đủ thường gồm ba thành phần chính: điểm neo an toàn, dây đai an toàn toàn thân và thiết bị kết nối.[4]

Dây đai an toàn toàn thân

Dây đai an toàn toàn thân là thiết bị cốt lõi trong hệ thống chống rơi cá nhân. Khác với dây đai thắt lưng, dây toàn thân ôm qua vai, ngực, hông và đùi, giúp phân tán lực hãm khi rơi, giảm nguy cơ tổn thương cột sống, vùng bụng và nội tạng. Vòng D-ring thường đặt giữa hai bả vai để giữ người lao động ở tư thế thẳng đứng, hỗ trợ hô hấp và cứu hộ.

Dây chống sốc / dây treo có giảm sốc

Dây chống sốc kết nối dây đai toàn thân với điểm neo. Khi xảy ra rơi, bộ giảm sốc bung hoặc giãn có kiểm soát, kéo dài quãng đường giảm tốc và giảm lực giật truyền vào cơ thể. Nếu khoảng trống rơi thấp, cần cân nhắc dùng dây cứu sinh tự co SRL thay vì dây chống sốc thông thường.

Dây cứu sinh tự co SRL

SRL tự thu, tự nhả theo chuyển động và khóa nhanh khi phát hiện rơi đột ngột. Thiết bị này phù hợp với mép sàn, mái nhà, kết cấu thép, bảo trì thiết bị hoặc khu vực có khoảng trống rơi hạn chế. Cần chọn đúng tải trọng, chiều dài, hướng sử dụng và khả năng chống mài mòn nếu làm gần cạnh sắc.

Điểm neo an toàn

Điểm neo an toàn chịu toàn bộ lực hãm khi rơi, nên phải chắc chắn, chịu lực và đúng hướng tải. Không móc dây vào ống nước, lan can tạm, thanh thép mảnh hoặc giàn giáo chưa kiểm tra. Nên đặt điểm neo cao hơn vị trí làm việc và duy trì nguyên tắc 100% tie-off trong suốt quá trình di chuyển.

Biện pháp bảo vệ tập thể khi làm việc trên cao

Lan can an toàn và tấm chặn chân

Lan can an toàn cần được lắp tại mép sàn, mép mái, lỗ mở, hố sâu, giàn giáo và sàn công tác. Một hệ lan can đúng chuẩn không chỉ có thanh chắn trên mà cần đủ:

• Thanh trên để ngăn người rơi khỏi mép sàn.
• Thanh ngang giữa để hạn chế lọt người khi cúi, quỳ hoặc mất thăng bằng.
• Tấm chặn chân để ngăn dụng cụ, ốc vít, vật liệu nhỏ rơi xuống dưới.

Chiều cao lan can thường khoảng 1,0–1,2m tùy thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng. Tấm chặn chân nên cao khoảng 15cm. Trong hệ thống thiết bị an toàn trên cao, tấm chặn chân là chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng để kiểm soát nguy cơ vật rơi.

Lưới an toàn

Lưới an toàn là biện pháp bảo vệ tập thể quan trọng trong trang thiết bị an toàn khi làm việc trên cao. Cần phân biệt rõ lưới bao che và lưới cứu sinh. Lưới bao che chủ yếu hạn chế bụi, mảnh vụn, vật liệu nhẹ; còn lưới cứu sinh phải có khả năng hấp thụ năng lượng khi người rơi.

Lưới thường được lắp tại hố thang, mép sàn, mặt ngoài công trình hoặc dưới khu vực thi công. Khi chọn lưới an toàn xây dựng, cần kiểm tra datasheet, khả năng chịu lực, vật liệu, độ võng, hệ neo và tình trạng rách, mục, lão hóa do nắng, hóa chất hoặc môi trường ăn mòn.

Sàn thao tác, sàn treo Gondola và chòi nâng

Sàn thao tác, sàn treo Gondola và chòi nâng giúp tạo bề mặt làm việc ổn định, giảm nguy cơ trượt ngã so với đứng trên thang hoặc kết cấu tạm. Thiết bị cần có sàn chắc, lan can, tấm chặn chân và tải trọng làm việc rõ ràng.

Với Gondola, dây cứu sinh nên độc lập với hệ cáp nâng. Không móc dây chống rơi vào lan can mỏng nếu điểm đó không được thiết kế để chịu tải rơi.

Thiết bị hỗ trợ tiếp cận an toàn

Giàn giáo đạt chuẩn

Giàn giáo vừa là thiết bị tiếp cận, vừa là vị trí làm việc trên cao. Để đảm bảo an toàn, giàn giáo phải được thiết kế, lắp dựng, sử dụng và tháo dỡ đúng quy trình.

Một hệ giàn giáo đạt chuẩn cần có:

• Nền kê chắc chắn, tấm kê chân phù hợp.
• Hệ giằng chéo, sàn thao tác ổn định.
• Lan can an toàn, tấm chặn chân và lối lên xuống an toàn.

Không sử dụng ống giáo cong vênh, nứt, ăn mòn, biến dạng hoặc lắp sai thiết kế. Giàn giáo cần được kiểm tra trước khi dùng, sau mưa gió, sau khi di chuyển, thay đổi kết cấu hoặc khi nghi ngờ khả năng chịu lực. 

Thang an toàn

Thang là thiết bị tiếp cận tạm thời, không nên dùng thay sàn làm việc lâu dài. Khi sử dụng, cần đặt thang trên nền chắc, cố định chân và đầu thang, tránh bề mặt trơn trượt hoặc vật kê tạm.

Người leo thang phải duy trì nguyên tắc ba điểm tiếp xúc. Nếu phải thao tác bằng hai tay, cần bổ sung dây định vị, điểm neo hoặc hệ thống chống rơi phù hợp. Với thang cao, nên xem xét lồng bảo vệ, chiếu nghỉ và kiểm tra datasheet tải trọng trước khi dùng.

Thang dây thoát hiểm

Thang dây thoát hiểm chỉ dùng trong tình huống khẩn cấp như hỏa hoạn, khói độc hoặc lối thoát bị chặn, không thay thế thang thi công thường xuyên.

Thiết bị cần có vật liệu chịu lực tốt, móc neo chắc chắn, bậc chống trượt và hướng dẫn sử dụng rõ ràng. Do cần thể lực và kỹ năng, thang dây phải được đưa vào kế hoạch cứu hộ, diễn tập định kỳ và bố trí ở vị trí dễ tiếp cận.

Đồ bảo hộ cá nhân bổ sung bắt buộc kết hợp

Mũ bảo hộ có quai cài chắc chắn

Khi làm việc trên cao, mũ bảo hộ không chỉ bảo vệ đầu khỏi vật rơi mà còn giúp giảm chấn thương khi người lao động va vào kết cấu, giàn giáo hoặc bề mặt cứng. Với công việc có nguy cơ rơi ngã, mũ bảo hộ nên có quai cằm chắc chắn để hạn chế bị văng khỏi đầu khi xảy ra va đập.

Mũ bảo hộ thông thường có thể đủ cho một số môi trường công trường, nhưng với làm việc trên cao, doanh nghiệp nên ưu tiên loại có khả năng giữ ổn định tốt hơn. Các tiêu chuẩn tham khảo có thể gồm EN 397, EN 12492 hoặc ANSI Type II tùy dòng sản phẩm.

Giày bảo hộ chống trơn trượt, chống đinh, mũi thép hoặc composite

Trượt chân là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn khi làm việc trên cao. Bề mặt giàn giáo, mái tôn, sàn kim loại, nền ướt, bùn, dầu mỡ hoặc bụi xi măng đều có thể làm giảm ma sát.

Giày bảo hộ dùng cho làm việc trên cao cần có đế chống trơn trượt, đế chống đinh xuyên và mũi bảo vệ bằng thép hoặc composite. Với môi trường xây dựng và công nghiệp, tiêu chuẩn như S3 SRC hoặc EN ISO 20345 thường được dùng để tham khảo khi lựa chọn sản phẩm.

Găng tay chống cắt, chống trơn

Găng tay giúp người lao động cầm nắm chắc hơn khi leo thang, bám giàn giáo, giữ dây, nâng vật liệu hoặc thao tác với tôn, kính, thép và các cạnh sắc. Một vết cắt ở tay có thể khiến người lao động phản xạ buông tay, mất thăng bằng và dẫn đến tai nạn thứ cấp.

Tùy công việc, doanh nghiệp có thể chọn găng tay chống cắt, găng tay phủ nitrile, găng tay chống dầu, găng tay tăng độ bám hoặc găng tay chống hóa chất. 

Kính bảo hộ khi có bụi, mạt vật liệu, vật văng

Khi làm việc trên cao, gió mạnh có thể thổi bụi, mạt kim loại, mạt gỗ, xi măng hoặc mảnh vật liệu vào mắt. Chỉ một phản xạ dụi mắt hoặc giật mình cũng có thể khiến người lao động mất thăng bằng.

Kính bảo hộ giúp bảo vệ mắt và duy trì khả năng quan sát ổn định. Với công việc cắt, mài, khoan, đục hoặc làm việc trong môi trường nhiều bụi, kính bảo hộ là trang bị không nên thiếu. 

Áo phản quang khi làm việc gần đường, máy móc hoặc khu vực tối

Áo phản quang giúp người lao động dễ được nhận diện trong điều kiện thiếu sáng, làm việc ban đêm, gần đường giao thông, gần xe nâng, cần cẩu hoặc máy móc di chuyển. Trên công trường đông người và nhiều thiết bị vận hành cùng lúc, khả năng nhận diện là một lớp bảo vệ quan trọng.

Kết luận

An toàn trên cao không phụ thuộc vào một thiết bị riêng lẻ, mà là hệ thống kiểm soát rủi ro gồm biện pháp bảo vệ tập thể, thiết bị chống rơi cá nhân và PPE bổ sung. Doanh nghiệp cần chọn đúng thiết bị, kiểm tra định kỳ, tính toán khoảng trống rơi, sử dụng điểm neo đạt chuẩn và loại bỏ ngay thiết bị đã chịu cú rơi. An Nhiên Safety đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tư vấn, cung cấp trang thiết bị an toàn khi làm việc trên cao có CO, CQ, datasheet rõ ràng và phù hợp từng môi trường làm việc. 

FAQ

• Có dây đai an toàn rồi có cần dây chống sốc không?

Có, vì dây đai chỉ giữ cơ thể, còn dây chống sốc giúp hấp thụ lực rơi và giảm chấn thương khi xảy ra sự cố.

• Dây đai an toàn toàn thân khác gì dây an toàn đeo lưng?

Dây đai toàn thân phân tán lực lên vai, ngực, hông và đùi, trong khi dây đeo lưng dễ dồn lực vào vùng eo, cột sống và nội tạng.

• Khi nào phải kiểm tra thiết bị an toàn trên cao?

Thiết bị an toàn trên cao cần được kiểm tra trước mỗi lần sử dụng, định kỳ theo quy trình HSE và ngay sau khi chịu va đập hoặc một cú rơi.

• Mua thiết bị an toàn trên cao ở đâu uy tín?

Nên mua tại đơn vị có CO, CQ, datasheet, tiêu chuẩn CE, ANSI, ISO, TCVN và khả năng tư vấn đồng bộ như An Nhiên Safety.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Xây dựng. (2021, December 20). Thông tư số 16/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng: Ban hành QCVN 18:2021/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về An toàn trong thi công xây dựng. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=204974&pageid=27160
2. Bộ Xây dựng. (2021, December 20). Thông tư 16/2021/TT-BXD Quy chuẩn kỹ thuật An toàn trong thi công xây dựng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xay-dung-Do-thi/Thong-tu-16-2021-TT-BXD-Quy-chuan-ky-thuat-An-toan-trong-thi-cong-xay-dung-499054.aspx
3. Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam. (1991). TCVN 5308:1991: Quy phạm kỹ thuật an toàn trong xây dựng. VSQI. https://tieuchuan.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+5308%3A1991
4. Occupational Safety and Health Administration. (n.d.). 1910.140 - Personal fall protection systems. U.S. Department of Labor. https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.140