Tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao là điều kiện nền tảng để xác định người lao động có đủ khả năng làm việc an toàn ở độ cao từ 2m trở lên hay không. Nội dung này không chỉ liên quan đến khám sức khỏe cho người làm việc trên cao, mà còn gắn với đánh giá tim mạch, huyết áp, tiền đình, thị lực, thăng bằng và khả năng gắng sức trước khi bố trí việc. Với doanh nghiệp, việc sàng lọc đúng giúp bố trí công việc phù hợp, giảm nguy cơ ngã cao và bảo đảm tuân thủ an toàn lao động.

Vì sao phải sàng lọc sức khỏe trước khi làm việc trên cao?

Làm việc trên cao từ 2m trở lên là công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động; chỉ một bất thường nhỏ như chóng mặt, huyết áp không ổn định, thị lực kém hay phản xạ chậm cũng có thể gây ngã từ trên cao.[1]

Sàng lọc sức khỏe trước khi làm việc trên cao giúp phát hiện sớm các nguy cơ về tim mạch, tiền đình, thần kinh, thị lực và cơ xương khớp, từ đó hỗ trợ khám sức khỏe cho người làm việc trên cao đúng trọng tâm. Nhờ vậy, doanh nghiệp có cơ sở để đánh giá đúng tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao, bố trí công việc phù hợp, giảm rủi ro tai nạn, xử phạt và gián đoạn sản xuất.[2]

Tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao cho người lao động gồm những gì?

Để xác định một người có đủ điều kiện làm việc trên cao hay không, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào kết luận “đủ sức khỏe” theo nghĩa chung. Cốt lõi của tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao là đánh giá đúng tình trạng y khoa, khả năng làm việc thực tế và mức độ an toàn khi người lao động thao tác ở độ cao từ 2m trở lên. Nội dung này nên được triển khai theo 3 lớp chính: điều kiện bắt buộc trước khi giao việc, các hạng mục sức khỏe cần kiểm tra và chế độ theo dõi định kỳ.

Điều kiện sức khỏe bắt buộc trước khi bố trí làm việc trên cao

Trước khi giao việc, người lao động phải đáp ứng các điều kiện nền tảng về hồ sơ và sức khỏe. Đây là bước sàng lọc đầu tiên, vì nếu không đạt ngay từ đầu thì các biện pháp bảo vệ phía sau cũng khó phát huy hiệu quả đầy đủ. [3]

• Có giấy khám sức khỏe còn hiệu lực do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp

• Được kết luận đủ điều kiện làm việc trên cao

• Không có bệnh lý làm tăng nguy cơ ngất, chóng mặt, mất ý thức, giảm phản xạ hoặc giảm khả năng kiểm soát hành vi

• Được xem xét trước khi bố trí vào công việc có nguy cơ ngã cao

Các hạng mục sức khỏe cần đảm bảo khi đánh giá người lao động

Khi đánh giá tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao cho người lao động, doanh nghiệp nên nhìn theo từng nhóm chức năng thay vì chỉ xem hồ sơ một cách hình thức. Mỗi nhóm sức khỏe đều liên quan trực tiếp đến khả năng giữ an toàn khi di chuyển, leo trèo, thao tác và ứng phó với sự cố trên cao. Các hạng mục kiểm tra chính gồm:

• Tim mạch và huyết áp: phát hiện rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, bệnh tim mạch không ổn định[4]

• Thần kinh, tiền đình và thăng bằng: lưu ý động kinh, rối loạn tiền đình, chóng mặt, mất ý thức thoáng qua, giảm kiểm soát tư thế[4]

• Thị lực và thính lực: đánh giá khả năng quan sát mép sàn, vật cản, tín hiệu màu và nghe cảnh báo[4]

• Cơ xương khớp và thể lực: xem xét sức cơ, lực nắm tay, cột sống, khớp, khả năng leo trèo và giữ tư thế[4]

• Tâm thần và hành vi: lưu ý lo âu nặng, trầm cảm, rối loạn tâm thần, sợ độ cao bệnh lý[4]

• Hô hấp và khả năng gắng sức: bảo đảm người lao động có thể làm việc trong môi trường nặng nhọc mà không suy kiệt[4]

Chế độ kiểm tra định kỳ đối với người làm việc trên cao

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ để hoàn thiện hồ sơ mà còn để phát hiện những thay đổi sức khỏe sau một thời gian lao động. Với nhóm công việc trên cao, việc theo dõi liên tục đặc biệt quan trọng vì nhiều vấn đề như huyết áp, tiền đình, thị lực hay cơ xương khớp có thể thay đổi theo thời gian. Người lao động sẽ được:

• Khám trước khi bố trí làm việc trên cao

• Khám sức khỏe định kỳ theo chu kỳ phù hợp, thường nhấn mạnh mốc 6 tháng/lần với nhóm công việc nặng nhọc, nguy hiểm

• Theo dõi liên tục hồ sơ sức khỏe người lao động làm việc trên cao

• Làm căn cứ để tái khám, điều chuyển hoặc tạm dừng bố trí nếu xuất hiện dấu hiệu không phù hợp

Những trường hợp không phù hợp khi làm việc trên cao

Bên cạnh việc xác định ai đủ điều kiện, bài viết cũng cần làm rõ những trường hợp không nên hoặc không được bố trí làm việc trên cao.

Không phù hợp về tình trạng sức khỏe

Khi xác định người không được làm việc trên cao, những trường hợp không đảm bảo về sức khỏe sau cần được đánh giá kỹ để đủ điều kiện làm việc:

• Nhóm nguy cơ cao / gần như chống chỉ định rõ ràng: tim mạch không ổn định, huyết áp không kiểm soát, động kinh chưa kiểm soát, rối loạn tiền đình nặng, suy giảm thị lực nghiêm trọng, điếc nặng, rối loạn tâm thần nặng, sợ độ cao bệnh lý, phụ nữ có thai hoặc nuôi con nhỏ, người dùng rượu bia hoặc chất kích thích[5]

• Nhóm cần đánh giá cá thể: tăng huyết áp đã điều trị, tiểu đường, thiếu máu, béo phì nặng, đang dùng thuốc gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm phản xạ

Không phù hợp về điều kiện làm việc và hồ sơ

Tiêu chuẩn người lao động làm việc trên cao không chỉ nằm ở thể trạng. Một người có sức khỏe tương đối tốt vẫn có thể chưa đủ điều kiện làm việc nếu thiếu hồ sơ, thiếu huấn luyện hoặc chưa được trang bị đúng yêu cầu sau:

• Chưa có giấy khám sức khỏe hoặc giấy khám đã hết hạn

• Chưa được huấn luyện an toàn

• Chưa có thẻ an toàn lao động

• Chưa hoàn thành huấn luyện ATVSLĐ nhóm 3

• Chưa đủ tuổi lao động theo quy định

• Chưa được trang bị PPE phù hợp với công việc trên cao

Không phù hợp về điều kiện ngoại cảnh

Trong thực tế, sức khỏe đạt yêu cầu vẫn chưa đủ để được phép làm việc nếu điều kiện hiện trường không an toàn có thể kể đến như:

• Gió mạnh, mưa to, giông sét, tầm nhìn kém

• Bề mặt trơn trượt, ánh sáng không đủ, khu vực thao tác mất an toàn

Điều kiện hiện trường không bảo đảm thì không được bố trí làm việc, dù người lao động có đủ sức khỏe. Nguyên tắc này phải được đưa vào quy trình giao việc, kiểm tra hiện trường và cấp phép làm việc trên cao.

Quy trình doanh nghiệp nên áp dụng trước khi bố trí công việc trên cao

Bước 1 – Khám sức khỏe trước khi bố trí việc

Mục đích của bước này là xác định người lao động có đủ điều kiện y khoa cơ bản để làm việc trên cao hay không. Bộ phận nhân sự, HSE hoặc người sử dụng lao động chịu trách nhiệm tổ chức khám tại cơ sở y tế phù hợp.

Nội dung cần kiểm tra gồm khám lâm sàng, cận lâm sàng cơ bản và các yếu tố liên quan trực tiếp đến tim mạch, huyết áp, tiền đình, thần kinh, thị lực, thính lực, cơ xương khớp. Nếu kết quả không đạt, người lao động không nên được bố trí lên cao cho đến khi có kết luận chuyên môn rõ ràng.

Bước 2 – Đánh giá kết quả và phân loại sức khỏe

Sau khi có kết quả khám, doanh nghiệp cần rà soát từng chỉ tiêu thay vì chỉ nhìn vào kết luận chung. Mục đích là xác định ai đủ điều kiện, ai cần theo dõi thêm, ai cần điều chuyển công việc. Bộ phận HSE phối hợp với nhân sự và bác sĩ lao động nên là đầu mối thực hiện. Nếu phát hiện bệnh lý có nguy cơ cao hoặc có điểm chưa rõ, cần yêu cầu khám bổ sung hoặc tạm dừng bố trí việc trên cao.

Bước 3 – Huấn luyện an toàn vệ sinh lao động và cấp thẻ an toàn

Người có sức khỏe đạt yêu cầu vẫn chưa đủ điều kiện giao việc nếu chưa được huấn luyện. Mục đích của bước này là giúp người lao động hiểu rõ nguy cơ, nắm đúng quy trình, sử dụng đúng thiết bị và biết xử lý tình huống khẩn cấp.

Đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức hoặc phối hợp tổ chức huấn luyện an toàn làm việc trên cao và cấp thẻ an toàn theo quy định. Nếu chưa hoàn thành huấn luyện hoặc không đạt yêu cầu đánh giá sau huấn luyện, không được bố trí lên cao.

Bước 4 – Cấp phép làm việc trên cao theo từng nhiệm vụ

Ở bước này, doanh nghiệp cần sử dụng giấy phép làm việc hoặc cơ chế phê duyệt tương đương để kiểm soát từng ca việc, từng khu vực, từng nhiệm vụ cụ thể. Mục đích là bảo đảm công việc chỉ được thực hiện khi con người, thiết bị và môi trường đều đạt yêu cầu. Người giám sát, chỉ huy trực tiếp hoặc cán bộ an toàn là người xác nhận. Nếu thiếu điều kiện an toàn, giấy phép không được cấp hoặc phải tạm dừng hiệu lực.

Bước 5 – Trang bị PPE phù hợp với công việc và môi trường

Đây là bước gắn trực tiếp với hiệu quả phòng ngừa tai nạn. Người lao động phải được trang bị dây an toàn toàn thân, mũ bảo hộ, giày chống trượt và các thiết bị chống rơi ngã phù hợp với từng vị trí làm việc. Bộ phận kho, an toàn và quản lý hiện trường cần phối hợp kiểm tra đúng chủng loại, đúng tình trạng, đúng cách sử dụng. Nếu PPE không đạt, thiếu phụ kiện, hết hạn hoặc không phù hợp công việc, người lao động không được làm việc cho đến khi thay thế đầy đủ.

Bước 6 – Kiểm tra sức khỏe trước ca làm việc

Đây là bước nhiều doanh nghiệp bỏ qua nhưng lại rất quan trọng. Mục đích là phát hiện nhanh các dấu hiệu bất thường ngay trước ca như mệt, chóng mặt, mất ngủ, đang dùng thuốc, vừa uống rượu bia hoặc có biểu hiện tâm lý không ổn định. Người giám sát trực tiếp và cán bộ an toàn là hai vị trí nên chịu trách nhiệm chính trong bước này. Nếu người lao động không đạt, cần tạm dừng lên cao và chuyển sang đánh giá lại, thay vì cố gắng giao việc cho đủ nhân lực.

Bước 7 – Kiểm tra điều kiện ngoại cảnh trước khi lên cao

Bước cuối cùng là kiểm tra môi trường làm việc. Mục đích là bảo đảm dù con người và thiết bị đã đạt, công việc vẫn chỉ được triển khai khi điều kiện hiện trường an toàn. Cán bộ an toàn và người chỉ huy trực tiếp cần xác nhận tốc độ gió, mưa, giông sét, ánh sáng, bề mặt thao tác, độ ổn định của giàn giáo hoặc kết cấu. Nếu điều kiện ngoại cảnh không đạt, phải dừng công việc ngay.

Trả lời nhanh về tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao

Người bị cao huyết áp có làm việc trên cao được không?

Người bị cao huyết áp chỉ nên làm việc trên cao khi huyết áp được kiểm soát ổn định, không có triệu chứng và có bác sĩ lao động đánh giá đủ điều kiện.

Khám sức khỏe làm việc trên cao gồm những nội dung nào?

Khám sức khỏe cho người làm việc trên cao thường gồm mạch, huyết áp, tim mạch, thần kinh, tiền đình, thị lực, thính lực, cơ xương khớp, hô hấp và các xét nghiệm cơ bản theo yêu cầu.

Doanh nghiệp nên yêu cầu khám những chỉ số nào trước khi giao việc?

Doanh nghiệp nên ưu tiên các chỉ số liên quan trực tiếp đến nguy cơ ngã cao như huyết áp, tim mạch, thần kinh, tiền đình, thị lực, thính lực, thể lực, hô hấp và khả năng vận động.

Người lao động cần báo cho ai khi thấy mình không ổn trước ca?

Khi thấy không đủ sức khỏe làm việc trên cao, người lao động phải báo ngay cho quản lý trực tiếp, cán bộ an toàn hoặc bộ phận y tế nếu có.

Người bị tiền đình, mắt kém, tim mạch có bị loại không?

Người bị tiền đình, mắt kém hoặc bệnh tim mạch có thể không phù hợp làm việc trên cao nếu tình trạng đó ảnh hưởng đến thăng bằng, quan sát hoặc nguy cơ mất kiểm soát khi làm việc.

Ngoài sức khỏe, người làm việc trên cao còn cần đáp ứng yêu cầu gì?

Ngoài sức khỏe, người làm việc trên cao còn phải có hồ sơ hợp lệ, được huấn luyện an toàn, có thẻ an toàn còn hiệu lực, được trang bị PPE phù hợp và làm việc trong điều kiện hiện trường an toàn.

Kết luận

Tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trên cao cho người lao động phải được nhìn như một hệ thống đánh giá đầy đủ về sức khỏe, hồ sơ, huấn luyện và điều kiện hiện trường, thay vì chỉ dừng ở kết luận “đủ sức khỏe”. Muốn làm việc trên cao an toàn, doanh nghiệp cần thực hiện đúng quy trình khám, theo dõi định kỳ, nhận diện trường hợp không phù hợp và kiểm soát rủi ro trước khi giao việc. Bên cạnh yếu tố y khoa, người lao động còn cần được trang bị PPE phù hợp và làm việc trong môi trường an toàn. An Nhiên Safety là đối tác cung cấp trang bị bảo hộ lao động trên cao phù hợp để doanh nghiệp đồng thời bảo vệ con người, tuân thủ quy định và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tài liệu tham khảo

1. LuatVietnam. (2020, Ngày 21 Tháng 8). Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH việc yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/lao-dong/thong-tu-06-2020-tt-bldtbxh-viec-yeu-cau-nghiem-ngat-ve-an-toan-lao-dong-189342-d1.html

2. An Toàn Lao Động VN. (n.d.). [Cần bổ sung thông tin]. An Toàn Lao Động VN. https://atld.vn/law/599/content

3. LuatVietnam. (2016, Ngày 27 Tháng 6). Nghị định 44/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn vệ sinh lao động. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/lao-dong/nghi-dinh-44-2016-nd-cp-chinh-phu-106221-d1.html

4. LuatVietnam. (2015, Ngày 28 Tháng 5). Quyết định 1613/BYT-QĐ ban hành ngày 15/08/1997. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/y-te/quyet-dinh-1613-byt-qd-bo-y-te-94818-d1.html

5. Core EHS. (2026, Ngày 11 Tháng 2). What Is Work at Height? OSHA Definition, Indian Standards, Rules and Hazards. Core EHS. https://coreehs.com/what-is-work-at-height/

Bạn có muốn tôi giúp lên kế hoạch chèn các liên kết nội bộ (internal links) dẫn về các danh mục sản phẩm đồ bảo hộ lao động trên website An Nhiên Safety cho bài viết này không?